Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις ANIMA, ΑΡΚΤΟΥΡΟΣ, ΑΡΧΕΛΩΝ, ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Περιβάλλοντος και Πολιτισμού, Ελληνική Εταιρία Προστασίας της Φύσης,

Ελληνική ΟΡΝΙΘΟΛΟΓΙΚΗ Εταιρεία, Εταιρία Προστασίας Πρεσπών, Καλλιστώ, iSea, MEDASSET, MedINA και WWF Ελλάς υπέβαλαν στη διαβούλευση του νομοσχεδίου ΥΠΕΝ το ακόλουθο κοινό σχόλιο σχετικά με την προτεινόμενη πολεοδόμηση εντός προστατευόμενων περιοχών και την οριζόντια ρύθμιση ορισμένων δραστηριοτήτων.

Η πρόταση του ΥΠΕΝ για επεκτάσεις οικισμών & σχεδίων πόλεων μέσα σε ζώνες βιώσιμης διαχείρισης φυσικών πόρων σε περιοχές Natura είναι πολλαπλώς προβληματική και ανοίγει τον ασκό του αιόλου για την υποβάθμιση προστατευόμενων περιοχών υπό τον μανδύα του πολεοδομικού σχεδιασμού.

Η προϋπόθεση που θέτει το νομοσχέδιο για συμβατότητα ανάμεσα στις πολεοδομούμενες επεκτάσεις και τις ειδικές μελέτες καθορισμού μέτρων και ζωνών προστασίας (ΕΠΜ) είναι προσχηματική: οι ΕΠΜ δεν έχουν εξετάσει πολεοδομικά ζητήματα, ούτε έχουν προβεί σε εκτίμηση και αντιμετώπιση των επιπτώσεών τους. Μάλιστα οι ΕΠΜ και τα πολεοδομικά σχέδια ολοκληρώνονται χωρίς έως τώρα να έχει επιδιωχθεί ουσιαστική εναρμόνιση, επομένως αν επικαιροποιηθούν τώρα οι ήδη καθυστερημένες ΕΠΜ, το αποτέλεσμα θα είναι πρόσθετες καθυστερήσεις και σίγουρα πρόχειρες και αντιφατικές λύσεις.

Επιπρόσθετα, το ανώτερο όριο που προτείνεται για πολεοδόμηση του 20% στις ζώνες βιώσιμης διαχείρισης φυσικών πόρων δεν τεκμηριώνεται, δυνητικά αφορά μεγάλες εκτάσεις, δεν συνδέεται με βασικά πολεοδομικά μεγέθη και δεν μπορεί να προσδιοριστεί από τις ΕΠΜ.

Σχετικά με τη ρύθμιση δραστηριοτήτων, το νομοσχέδιο προτείνει ορισμένες δραστηριότητες να επιτρέπονται οριζόντια σε όλες τις ζώνες προστασίας και δυνητικά να υπόκεινται σε περιορισμούς ή απαγορεύσεις. Οι συγκεκριμένες διατυπώσεις οριζόντια επιτρεπόμενων χρήσεων καταλήγουν επικίνδυνες, ιδίως για τις ζώνες απόλυτης προστασίας και προστασίας της φύσης. Αρχαιολογικές εργασίες ανασκαφών ή οικοδομικές επεμβάσεις σημαντικής κλίμακας δεν είναι συμβατές με αδιατάραχτες φυσικές περιοχές υψηλής προστασίας, οι οποίες δεν είναι καν κηρυγμένες ως αρχαιολογικές περιοχές, ενώ τέτοιου είδους επεμβάσεις θα πρέπει να προβλέπονται κατάλληλα στα προεδρικά διατάγματα προστασίας. Οι δε προτεινόμενες επεμβάσεις για λόγους πολιτικής προστασίας καλύπτονται ήδη από ειδική νομοθεσία και δεν απαιτούν αυτού του είδους τη ρύθμιση, ενώ συναφείς επεμβάσεις πρόληψης ή αποκατάστασης εξυπηρετούνται από τις καλώς επιτρεπόμενες οριζόντια δράσεις διαχείρισης και αποκατάστασης. Αλλά ακόμα και ορισμένες ήπιες δραστηριότητες που συνοδεύονται από μεταφορά εξοπλισμού ή έχουν σημαντικές επιπτώσεις θα πρέπει να περιορίζονται, ή και να απαγορεύονται στις ζώνες με υψηλό προστατευτικό καθεστώς.

Για τους λόγους αυτούς, καλούμε το ΥΠΕΝ να αναθεωρήσει ριζικά τις προτεινόμενες διατάξεις, προβλέποντας:

• Ρητή απαγόρευση πολεοδόμησης εντός προστατευόμενων περιοχών, με μόνο εξαιρετικές παρεκκλίσεις αποκλειστικά για λόγους υπέρτερου δημόσιου συμφέροντος και μόνο στην περίπτωση που δεν υπάρχουν εναλλακτικές χωροθετήσεις.
• Ρητή απαγόρευση πολεοδομικών επεκτάσεων για εμπορικές, τουριστικές και βιομηχανικές χρήσεις.
• Σαφή μεθοδολογία τεκμηρίωσης για την αναγκαιότητα τέτοιων επεμβάσεων, σε σύνδεση με πολεοδομικά μεγέθη, χωρίς γενικές διατυπώσεις και οριζόντια ποσοστά.
• Δεσμευτική, ουσιαστική δέουσα εκτίμηση με πλήρη ανάλυση σωρευτικών επιπτώσεων πριν από κάθε πρόβλεψη ΤΠΣ.
• Ρητή πρόβλεψη ότι σε όλες τις ζώνες και σε όλες τις περιοχές Natura (ανεξάρτητα από το στάδιο χαρακτηρισμού τους και θέσπισης μέτρων προστασίας) απαγορεύεται η τακτοποίηση αυθαιρέτων, και βεβαίως η επέκταση οικισμών για λόγους νομιμοποίησης παράνομης δόμησης.
• Σαφή ιεράρχηση δραστηριοτήτων ανάλογα με τον βαθμό προστασίας των ζωνών, αυστηροποίηση και περιοριστική προσέγγιση στην περίπτωση των ΖΑΠΦ και εξειδίκευση όρων στις λοιπές ζώνες.

Οι συνυπογράφουσες οργανώσεις:

1. ANIMA
2. ΑΡΚΤΟΥΡΟΣ
3. ΑΡΧΕΛΩΝ
4. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Περιβάλλοντος και Πολιτισμού
5. Ελληνική Εταιρία Προστασίας της Φύσης
6. Ελληνική ΟΡΝΙΘΟΛΟΓΙΚΗ Εταιρεία
7. Εταιρία Προστασίας Πρεσπών
8. Καλλιστώ
9. iSea
10. MEDASSET
11. MedINA
12. WWF Ελλάς

 

ΠΗΓΗ: ornithologiki.gr

Το σχόλιο της ΑΛΚΥΩΝ  για το άρθρο 61 του προτεινόμενου νομοσχεδίου.

Άρθρο 61   «Απλούστευση διαδικασίας υλοποίησης μικρών Υδροηλεκτρικών Σταθμών …»

Με το άρθρο 61, που τροποποιεί το άρθρο 31Α του Ν.4951/2022, εισάγονται ρυθμίσεις για το Μικρά Υδροηλεκτρικά έργα με ισχύ μικρότερη των 15MW, δηλ. τα έργα Α2 και Β κατηγορίας για περιβαλλοντική αδειοδότηση (αρμοδιότητας των Αποκεντρωμένων  Διοικήσεων και των Περιφερειών αντίστοιχα).  Αυτά τα έργα (κύρια τα Α2) αποτελούν το σύνολο των Μικρών Υδροηλεκτρικών που αδειοδοτούνται  και κατασκευάζονται τα τελευταία χρόνια σε όλα τα ποτάμια και ρέματα.

Η σημαντικότερες ρυθμίσεις που εισάγονται είναι :

1. Με την παρ.8 του άρθρου 61, αναβιώνουν ΟΛΕΣ οι Άδειες Παραγωγής(ή Βεβαιώσεις Παραγωγού) για Μικρά Υδροηλεκτρικά που έχουν παύσει ή ανακληθεί κατά την έναρξη ισχύος του νόμου (ακόμη και αν για την ίδια θέση έχει αιτηθεί άλλος, που εξετάζονται συγκριτικά). Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι όλες οι παλιότερες άδειες που έχουν λήξει ή ανακληθεί ενεργοποιούνται ξανά, είτε έχουν λήξει λόγω μη ολοκλήρωσης της διαδικασίας περιβαλλοντικής αδειοδότησης, είτε για όποιους άλλους λόγους.  

Κατά -ή μετά- την περιβαλλοντική αδειοδότηση ενός Μικρού Υδροηλεκτρικού λήγει η Άδεια Παραγωγής του κυρίως αν:

α. έχει εκδοθεί απορριπτική Απόφαση για το έργο.

β. έχουν γνωμοδοτήσει αρνητικά οι συναρμόδιες υπηρεσίες και έχει γίνει διακοπή της διαδικασίας αδειοδότησης.

γ. έχουν ζητηθεί συμπληρωματικά στοιχεία, που δεν έχουν προσκομιστεί από τον φορέα του έργου, οπότε δεν έχει ολοκληρωθεί η αδειοδότησή του.

δ. δεν έχουν γνωμοδοτήσει (εντός του χρόνου ισχύος της Άδειας Παραγωγής) οι συναρμόδιες υπηρεσίες, λόγω έλλειψης χρόνου, προσωπικού ή για άλλους λόγους.

Με βάση αυτή τη νέα διάταξη μπορούν να  αναβιώσουν και να πάρουν παράταση ισχύος της Άδειας Παραγωγής για τρεις (3) μήνες, όλα τα έργα που εμπίπτουν στις παραπάνω περιπτώσεις.

2. Με την παράταση της Άδειας Παραγωγής μπορεί να υποβληθεί εκ νέου αίτημα για την περιβαλλοντική αδειοδότηση των Μικρών Υδροηλεκτρικών, των οποίων οι Άδειες Παραγωγής τους είχαν παύσει ή ανακληθεί. Για την επίτευξη της περιβαλλοντικής αδειοδότησης των  παραπάνω έργων, στο τόσο μικρό χρονικό διάστημα που δίνεται με την παράταση της Άδειας Παραγωγής για 3 μήνες θα ακολουθείται η διαδικασία της παρ.4Α του άρθρου 61.

Σύμφωνα με τη νέα διάταξη κατά τον τελευταίο μήνα, πριν από την παρέλευση των προθεσμιών του άρθρου 12 του ν. 4685/2020 (δηλ. την λήξη της Άδειας Παραγωγής), δίνεται η δυνατότητα για την υποβολή αιτήματος για σύγκληση του οικείου Περιφερειακού Συμβουλίου Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης (ΠΕ.Σ.Π.Α.) ή του Κεντρικού Συμβουλίου Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης (ΚΕ.Σ.Π.Α.) και εξέταση αυτών, κατά απόλυτη προτεραιότητα, αν έχουν παρέλθει οι προθεσμίες ενεργειών από τους δημόσιους φορείς ή υπηρεσίες ή την αδειοδοτούσα αρχή και δεν έχει ολοκληρωθεί η περιβαλλοντική αδειοδότηση των εν λόγω σταθμών ή η τροποποίηση των σχετικών αποφάσεων.  Οι εν λόγω προθεσμίες του άρθρου 12 του ν. 4685/2020 αναστέλλονται από την ημερομηνία υποβολής της αίτησης, μέχρι και την έκδοση της απόφασης από το Συμβούλιο.

Σε περίπτωση απορριπτικής γνώμης του Συμβουλίου, η Βεβαίωση ή η Βεβαίωση Ειδικών Έργων, καθώς και κάθε άδεια που έχει εκδοθεί για τον σταθμό αυτόν παύουν αυτοδικαίως (παρ.5 του άρθρου 61).

Σε περίπτωση θετικής γνώμης του Συμβουλίου, αναστέλλονται οι προθεσμίες για τους σταθμούς της περ. δ) μέχρι τη δέκατη (10η) ημέρα του επόμενου μήνα από την τελική έκδοση της Απόφασης Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης στον εκάστοτε σταθμό (παρ.6 του άρθρου 61).

Με τις παραπάνω ρυθμίσεις αναβιώνουν όλα τα παλιά έργα Μικρών Υδροηλεκτρικών που οι Άδειες Παραγωγής τους είχαν παύσει ή ανακληθεί για λόγους μη έγκρισης της περιβαλλοντικής αδειοδότησής τους (όπως, απορριπτικές Αποφάσεις, διακοπή αδειοδότησης, μη συμπλήρωση φακέλου, κτλ.)

Επειδή με την παράταση της Άδειας Παραγωγής για 3 μήνες  είναι πρακτικά αδύνατο να ολοκληρωθεί η περιβαλλοντική αδειοδότηση των έργων (οι προθεσμίες που προβλέπονται για εξέταση του φακέλου, την διαβούλευση, τις γνωμοδοτήσεις και την έκδοση της Απόφασης είναι ασφυκτικές και δεν είναι δυνατόν να τηρηθούν, όπως φαίνεται στο 99,9% των περιπτώσεων),  η περιβαλλοντική αδειοδότηση αυτών των έργων θα παραπέμπεται στο οικείο ΠΕ.Σ.Π.Α.

Για τα εν λόγω Συμβούλια, ΠΕ.Σ.Π.Α. – ΚΕ.Σ.Π.Α., που θεσμοθετήθηκαν για την εξέταση ειδικών περιπτώσεων, και τα οποία, λόγω και της σύνθεσής τους, δεν μπορούν να αντικαθιστούν την τεχνική και επιστημονική γνώση της αδειοδοτούσας αρχής και των συναρμόδιων γνωμοδοτούντων φορέων, η εμπειρία έως σήμερα έχει δείξει ότι λειτουργούν πρωτίστως με πολιτικά κριτήρια και δευτερευόντως με τα περιβαλλοντικά στοιχεία - δεδομένα. Στο παρελθόν πολλές αποφάσεις τους έχουν αξιολογηθεί κατ’ ελάχιστον ως αδιαφανείς και στερούμενες τεκμηρίωσης, ενώ οι διαδικασίες τους δεν είναι ανοιχτές σε φορείς και κοινό.    

Συνοψίζοντας, με την παρούσα νομοθεσία, εισάγεται οριζόντια αναβίωση χωρίς κανένα κριτήριο για τα παλιά έργα Μικρών Υδροηλεκτρικών, των οποίων οι Άδειες Παραγωγής τους είχαν παύσει ή ανακληθεί (πολλές λόγω σχετικής αρνητικής περιβαλλοντικής αδειοδότησης, για τους λόγους που αναφέρθηκαν) και ρυθμίζεται μια fast track διαδικασία για την περιβαλλοντική αδειοδοτησή τους μέσα σε χρονικό διάστημα 3 μηνών, κύρια μέσω των διαδικασιών ΠΕ.Σ.Π.Α. (ΚΕ.Σ.Π.Α), που δεν διασφαλίζουν την διαφάνεια και την περιβαλλοντική ορθότητά της.

Προτείνουμε

Άρθρο 61

Απλούστευση διαδικασίας υλοποίησης μικρών Υδροηλεκτρικών Σταθμών (μΥΗΣ) εγκατεστημένης ισχύος ή μέγιστης ισχύος παραγωγής μικρότερης των δεκαπέντε μεγαβάτ (15 MW), ενώπιον του οικείου Περιφερειακού Συμβουλίου Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης ή του Κεντρικού Συμβουλίου Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης – Τροποποίηση άρθρου 31Α ν. 4951/2022

Στο άρθρο 31Α του ν. 4951/2022 (Α’ 129), περί εξέτασης σταθμών Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας από το Κεντρικό Συμβούλιο Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης ή το Περιφερειακό Συμβούλιο Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης, επέρχονται οι ακόλουθες τροποποιήσεις: α) στην παρ. 1, αα) στο τέλος της περ. γ), προστίθεται η λέξη «ή», αβ) προστίθεται νέα περ. δ) και αγ) μετά από τις λέξεις «δημόσιους φορείς ή υπηρεσίες», προστίθενται οι λέξεις «ή την αδειοδοτούσα αρχή», β) προστίθεται παρ. 4Α, γ) στην παρ. 6, μετά τις λέξεις «στον εκάστοτε σταθμό» προστίθενται οι λέξεις «, και για τους σταθμούς της περ. δ) μέχρι τη δέκατη (10η) ημέρα του επόμενου μήνα από την τελική έκδοση της Απόφασης Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης στον εκάστοτε σταθμό», δ) προστίθεται παρ. 8 και, μετά από νομοτεχνικές βελτιώσεις, το άρθρο 31Α διαμορφώνεται ως εξής:

«Άρθρο 31Α

Εξέταση σταθμών Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας από το Κεντρικό Συμβούλιο Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης ή το Περιφερειακό Συμβούλιο Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης

1. Σταθμοί Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (Α.Π.Ε.) και Συμπαραγωγής Ηλεκτρισμού Θερμότητας Υψηλής Απόδοσης (Σ.Η.Θ.Υ.Α.) οι οποίοι:

α) εμπίπτουν στην παρ. 2 του άρθρου 25 του ν. 4685/2020 (Α’ 92) ή

β) επιλέγονται μέσω ανταγωνιστικών διαδικασιών υποβολής προσφορών ή

γ) έχουν λάβει Οριστική Προσφορά Σύνδεσης και εμπίπτουν στις προθεσμίες του άρθρου 31 του παρόντος, ή

δ) αφορούν στην τεχνολογία των μικρών υδροηλεκτρικών σταθμών και δεν εμπίπτουν στις ως άνω περιπτώσεις,

δύνανται να προχωρήσουν στην υποβολή αιτήματος για σύγκληση του οικείου Περιφερειακού Συμβουλίου Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης (ΠΕ.Σ.Π.Α.) ή του Κεντρικού Συμβουλίου Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης (ΚΕ.Σ.Π.Α.)και εξέταση αυτών, κατά απόλυτη προτεραιότητα, αν έχουν παρέλθει οι προθεσμίες ενεργειών από τους δημόσιους φορείς ή υπηρεσίες ή την αδειοδοτούσα αρχή και δεν έχει ολοκληρωθεί η περιβαλλοντική αδειοδότηση των εν λόγω σταθμών ή η τροποποίηση των σχετικών αποφάσεων.

2. Για τους σταθμούς της περ. α) της παρ. 1, οι Άδειες Παραγωγής πρέπει να βρίσκονται σε ισχύ, τόσο κατά την υποβολή της αίτησης όσο και για το χρονικό διάστημα μέχρι την έκδοση της απόφασης από το Συμβούλιο.
3. Για τους σταθμούς της περ. β) της παρ. 1, το χρονικό διάστημα από την ημερομηνία υποβολής της αίτησης μέχρι την έκδοση της απόφασης από το Συμβούλιο δεν προσμετράται στις προθεσμίες για ενεργοποίηση της σύνδεσης των σταθμών ή υποβολή Δήλωσης Ετοιμότητας.
4. Για τους σταθμούς της περ. γ) της παρ. 1, η δυνατότητα για αίτηση και εξέταση κατά απόλυτη προτεραιότητα δίνεται κατά τον τελευταίο μήνα, πριν από την παρέλευση των προθεσμιών του άρθρου 31 ή πριν τη λήξη της διάρκειας ισχύος της Οριστικής Προσφοράς Σύνδεσης και οι εν λόγω προθεσμίες του άρθρου 31 και της διάρκειας της Οριστικής Προσφοράς Σύνδεσης αναστέλλονται από την ημερομηνία υποβολής της αίτησης, μέχρι και την έκδοση της απόφασης από το Συμβούλιο.

4Α^.. Για τους σταθμούς της περ. δ) της παρ. 1, η δυνατότητα για αίτηση δίνεται κατά τον τελευταίο μήνα, πριν από την παρέλευση των προθεσμιών του άρθρου 12 του ν. 4685/2020 και οι εν λόγω προθεσμίες του άρθρου 12 του ν. 4685/2020 αναστέλλονται από την ημερομηνία υποβολής της αίτησης, μέχρι και την έκδοση της απόφασης από το Συμβούλιο.

5. Σε περίπτωση απορριπτικής γνώμης του Συμβουλίου, η Βεβαίωση ή η Βεβαίωση Ειδικών Έργων, καθώς και κάθε άδεια που έχει εκδοθεί για τον σταθμό αυτόν παύουν αυτοδικαίως και επιστρέφονται στον ενδιαφερόμενο οι εκάστοτε εγγυητικές επιστολές που έχει καταβάλλει, δυνάμει του άρθρου 11Α του ν. 4685/2020 ή του άρθρου 6 του παρόντος ή της υποπαρ. Α.1 της παρ. Α του άρθρου πρώτου του ν. 4152/2013 (Α’ 107).
6. Σε περίπτωση θετικής γνώμης του Συμβουλίου, αναστέλλονται οι προθεσμίες για τους σταθμούς της περ. α) και παρατείνεται η αναστολή των ως άνω προθεσμιών για τους σταθμούς των περ. β) και γ) της παρ. 1, μέχρι την τελική έκδοση της Απόφασης Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης ή της τροποποιήσής της, στον εκάστοτε σταθμό, και για τους σταθμούς της περ. δ) μέχρι τη δέκατη (10η) ημέρα του επόμενου μήνα από την τελική έκδοση της Απόφασης Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης στον εκάστοτε σταθμό.
7. Η απόφαση του Συμβουλίου κοινοποιείται στον Φορέα Αδειοδότησης του άρθρου 20 του ν. 4685/2020 ο οποίος ενημερώνει σχετικά, εφόσον απαιτείται, τον αρμόδιο διαχειριστή του δικτύου ή του συστήματος.
8. Σταθμοί που εμπίπτουν στην περ. δ) της παρ. 1 και για τους οποίους η Άδεια Παραγωγής ή η Βεβαίωση Παραγωγού που έχουν παύσει ή ανακληθεί κατά την έναρξη ισχύος του παρόντος, λόγω παρέλευσης των προθεσμιών του άρθρου 12 του ν. 4685/2020 και έχει εξαντληθεί η δυνατότητα παράτασης αυτών, μετά την καταβολή του Τέλους Δέσμευσης Φυσικού Χώρου Εγκατάστασης, δύνανται, κατόπιν αιτήματος των ιδίων κατόχων των σταθμών στον Φορέα Αδειοδότησης έως την 30^ηΙουνίου 2026, να αναβιώσουν και να παραταθεί η διάρκεια ισχύος τους για τρεις (3) επιπλέον μήνες από την ημερομηνία έκδοσης της σχετικής απόφασης του Φορέα Αδειοδότησης, εφόσον δεν έχει εκδοθεί άλλη βεβαίωση της παρ. 2 του άρθρου 10 του ν. 4685/2020 ή βεβαίωση καταχώρησης πολυγώνου εξαιρούμενου σταθμού για τον χώρο που έχει δηλωθεί ως θέση εγκατάστασης του σταθμού. Σε περίπτωση υφιστάμενης εκκρεμούς αίτησης για χορήγηση βεβαίωσης στην ίδια θέση εγκατάστασης του σταθμού, ο Φορέας Αδειοδότησης προβαίνει σε συγκριτική αξιολόγηση των σταθμών σύμφωνα με το άρθρο 15 του ν. 4685/2020 και τον Κανονισμό Βεβαιώσεων του άρθρου 18 του ίδιου νόμου.

Για τους σταθμούς της παρούσας παραγράφου δίνεται η δυνατότητα για την υποβολή αιτήματος για σύγκληση του οικείου Περιφερειακού Συμβουλίου Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης (ΠΕ.Σ.Π.Α.) ή του Κεντρικού Συμβουλίου Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης (Κ.Ε.Σ.Π.Α.) και εξέταση αυτού, σύμφωνα με το παρόν άρθρο.».

27/04/2026